AVRUPA TARİHİ - (1300-1600)

Feodalitenin Çözülüşü ve Merkezî Krallıkların Kurulması
Feodalite (Derebeylik):
Ortaçağ Avrupası’nın kendine özgü sosyal ve siyâsî bir yönetim biçimidir.
Feodalitenin Ortaya Çıkışı
Kavimler Göçü sırasında barbar kavimlerin saldırıları karşısında kraldan bekledikleri yardımı alamayan soylular kendilerini korumak için, parayla savaşçılar tuttular, şato ve kaleler yaptırarak kendi yönetimlerini oluşturdular.
Feodalitenin Zayıflamasının Sebepleri:
Haçlı Seferleri sırasında
sefere katılan soyluların çoğunun ölmesi,
diğerlerinin de zayıflaması.

Coğrafi keşifler sırasında zenginlik ölçüsünün topraktan paraya dönmesi derebeylerinin gücünü zayıflattı.

İstanbul’un fethi sırasında topların şatoları ve surları yıkacak şekilde geliştirilmesi feodalitenin sonu oldu.
1300-1600 Yılları Arasında Avrupa’da Önemli Olaylar
· Yüzyıl Savaşları Ø1337-1453 yıllarında İngiltere ile Fransa arasında yaşandı.
· İki Gül Savaşları Øİngiltere’de derebeyleri arasında yapıldı.
· Endülüs’te Katliam Ø1492’de İspanya’daki Müslümanlar yok edildi.

Teknolojik Gelişmeler
15. yüzyıldan sonra
Avrupa’da bilim ve teknolojide önemli gelişmeler oldu.
Bu gelişmeler Avrupa’nın siyasi, sosyal ve
ekonomik yapısını önemli ölçüde etkilemişlerdir.

Bu gelişmeler şunlardır:
Barut ve top:
Derebeylik yönetiminin yıkılmasında
önemli bir yeri vardır.

Matbaa:
Avrupalılar, kâğıdı Endülüs Müslümanlarından
öğrenmişlerdir.
Jan Gutenberg ise bu matbaayı pratik ve kullanışlı hale getirmiştir.
Matbaanın bulunması ile insanlık, Ortaçağ düşüncesinden kurtuldu.
Hümanizm, Rönesans ve Reform hareketleri ortaya çıktı.

Pusula:
Coğrafi Keşiflerin başlamasında önemli bir rolü olmuştur.

Avrupa’nın Yayılması (Coğrafi Keşifler)
Yayılmanın Nedenleri:
Siyasi Sebepler
Feodalitenin yıkılmasından sonra ortaya çıkan güçlü krallıklar, ticari alanda da birbirleriyle rekabete başladılar. Amaçları, Çin ve Hindistan gibi zengin ülkelere ulaşmaktı.

Jeopolitik Sebepler
Osmanlı Devleti’nin bütün önemli alanlara sahip olması Avrupalıların yeni yerler bulmak istemelerine sebep oldu
.
Sosyal ve Ekonomik Sebepler
Avrupa’daki siyasi ve dini mücadeleler bazı insanların yerleşebilecekleri yeni topraklar aramalarına sebep oldu. Ayrıca Çin ve Hindistan’a doğrudan ulaşarak buradaki mallara daha ucuza sahip olmak istiyorlardı.

Keşifler:
Amerika’nın Keşfi (1492)
Amerika’yı Hindistan’a ulaşmak isteyen Kristof Kolomb keşfetti. Buranın yeni bir kıta olduğunu ise 1507 yılında Amerigo Vespuçi bildirdi.

Hindistan Yolu’nun Bulunması (1498)
1487 yılında Bartelmi Diyaz Ümit Burnu yolunu, 1498’de de Vasko dö Gama Hint Deniz Yolunu buldu.
Dünyanın Dolaşılması
Macellan adındaki bir denizci 1519 yılında dünyanın çevresini dolaşmak için denize açıldı. Yolculuk esnasında ölümü üzerine yola ikinci kaptan Del Kano devam etti. 1522 yılında biten yolculuk sonunda dünyanın yuvarlak olduğu anlaşıldı.

Keşiflerin Sonuçları
Coğrafi keşiflerin en önemli sonucu sömürge imparatorluklarının doğmasıdır. İngiltere, Fransa, Hollanda ve İspanya gibi devletler kurdukları sömürge kolonileri sayesinde ihtiyaçları olan hammaddeyi ucuza almışlardır.
Dünya ticaret yollarının değişmesi sonucu Akdeniz, ticaretteki önemini kaybetmiş, baharat ve ipek yolları kullanılamaz hale gelmiştir.
Amerika kıtasının kıymetli madenleri, altın ve gümüş ile pek çok hammadde Avrupa’ya gelmiş böylece Sanayi İnkılâbının doğması için ortam oluşmuştur.
Ticaretle uğraşan burjuva sınıfı zenginleşmiş buna karşılık toprak sahibi soyluların önemi azalmıştır.
Rönesans ve Reform hareketlerinin ortaya çıkmasına sebep oldu.

Keşiflerin Osmanlı Devleti’ne Etkileri:
Akdeniz ticareti önemini kaybetti.
İpek ve baharat yolları eski canlılığını kaybetti.
Amerika’dan gelen altın ve gümüşün Osmanlı ülkesine girmesi paranın değer kaybetmesine yol açtı.
Böylece mal ve eşya fiyatları arttı.
Devlet, bunu karşılamak için yeni vergiler koydu.
Bu durum ayaklanmaların çıkmasına yol açtı.

Rönesans
15. yüzyılın sonlarında önce İtalya’da başlayıp daha sonra diğer Avrupa ülkelerine yayılan edebiyat, düşünce ve güzel sanatlar alanlarındaki yenilik ve gelişme hareketleridir.
Rönesans’ın Sebepleri:
Matbaanın icadı sonucunda eski eserlerin basılması ve bunların incelenmesi
Avrupa’nın İslam Medeniyetinden etkilenmesi
Keşifler sonucu Avrupa’da sanat faaliyetlerinden zevk alan ve bilim adamları ile sanatkârları koruyan zengin kişilerin çoğalması.
Rönesans’ın Yayılışı:
Rönesans hümanizm ile başladı.
Hümanizm, Eskiçağ eserlerinin incelenerek bu eserleri yeniden ortaya çıkarma düşüncesinden doğmuştu.
Dante,Petrark ve Bokaçius hümanizmin öncüleridir.
Hümanizm akımının etkisiyle güzel sanatlarda da büyük gelişmeler oldu.

Önemli İsimler:
İtalya’da:
Resim Alanında Ø Leonardo da Vinci ve Rafael
Mimari Alanda Ø Bramante ve Mikelanj
Heykel Alanında Ø Mikelanj, Donatello ve Giberti
Fransa’da: Edebiyat Alanında Ø Villan, Rosard, Montaine
Almanya’da: Resim Alanında Ø Dürer
İngiltere’de: Edebiyat Alanında Ø Şekspir (Hamlet, Otello, Romeo ve Juliet...)
İspanya’da: Edebiyat Alanında Ø Cervantes (Don Kişot)
Hollanda’da: Resim Alanında Ø Rambrant
Rönesans’ın Sonuçları:
Hür düşüncenin ve yeni bir sanat anlayışının doğmasını sağladı.
Skolâstik düşüncenin yerini pozitif düşünce aldı.
Reform hareketlerinin başlamasına sebep oldu.

Reform
16. yüzyılda, ilk olarak Almanya’da başlayıp, zamanla Fransa, İngiltere ve Kuzey Avrupa ülkelerine yayılan Katolik kilisesinde meydana gelen dini değişiklik ve düzenlemelerdir.
Reform’un Sebepleri:
Matbaa’nın Etkisi: Matbaa’nın icadıyla pek çok İncil basıldı. Kutsal kitapların tercümeleri yapıldı. Okuma bilenlerin sayısı arttı.
Rönesans’ın Etkisi: İnsanlar daha özgür ve gerçekçi düşünmeye başladılar. Kilise ve papazlar eleştirilmeye başladı. Din Adamlarının Yetkileri: Papa’nın aforoz, enterdi ve endülüjans gibi yetkilerini kendi şahsi çıkarları ve kilise çıkarları için kullanması tepkilere yol açtı. Papa’nın yetkileri tartışılmaya başladı.

Reform’un Yayılışı:
Reform hareketleri, Almanya’da Luther tarafından başlatıldı.
Luther, Tanrı ile kul arasına kimsenin giremeyeceğini, endülüjans satın alınarak kimsenin günahlarından kurtulamayacağını açıklayarak Papa’ya karşı çıktı.
Luther’in fikirlerini benimseyenlere Papa’yı protesto ettiklerinden dolayı Protestan adı verildi.
Böylece Hıristiyanlıkta Katoliklik ve Ortodoksluktan sonra üçüncü mezhep de ortaya çıkmış oldu.

Reform hareketleri diğer Avrupa ülkelerinde de yaşandı.
Bu hareketler neticesinde;
Fransa’da > Kalvenizm,
İngiltere’de > Anglikanizm,
İskoçya’da da > Presbiteryen mezhepleri kuruldu.
İsveç, Norveç ve Danimarka’da Protestanlık’ı kabul ettiler.
Reform’un Sonuçları:
Avrupa’da mezhep birliği bozuldu.
Protestan ülkelerde eğitim ve öğretim işleri kilisenin elinden alınarak laik bir öğretim sistemi kuruldu.
Osmanlı Ülkesindeki Hıristiyanlar ve Reform:
Osmanlı Devleti, ülkesinde yaşayan Hıristiyan azınlıklara geniş bir inanç özgürlüğü sağladığından dolayı Osmanlı Devletinde reform hareketleri etkili olmamıştır.

AVRUPA TARİHİ II - (1600-1918)

Mutlakıyetten Parlamentarizm’e
Mutlakıyet: Ülke yönetiminin bir kişinin elinde olduğu idare biçimidir
Meşrutiyet (Parlamentarizm): Ülkeyi kralla (padişahla) birlikte bir meclisin yönetmesidir.
İngiltere’de Demokrasi Hareketleri:
Avrupa’da ilk kez Meşrutiyet’e geçiş İngiltere’de yaşandı (1688).

Amerika Birleşik Devletleri’nin Kuruluşu
Amerika’ya yerleşen 13 koloninin İngiltere’ye bağlı kalmak istememesi.
I. Filadelfiya Kongresi’nde İngiltere’ye karşı mücadele kararı alındı ( 1774 ).
4 Temmuz 1776 'da II. Filadelfiya'da toplanan sö-mürgeler, bağımsızlıklarını ilan ederek İngiltere ile savaşa karar vermişler, İnsan Hakları ve Bildirgesini de kabul etmişlerdir.
Amerikalıların birtakım başarıları üzerine, o zamana kadar silah ve cephane yardımı yapan Fransa, İngiltere'ye karşı Amerikalıların yanında savaşa katıldı. Ona İspanya ve Hollanda da katıldı.
General Washington’un York Town başarısı, Fransızların Antil ve Hindistan denizlerindeki başarıları üzerine İngiltere barış istemek zorunda kalmıştır.
1783'de 13 koloni ile İngiltere arasında Versay Antlaşması imzalandı.
Bağımsızlığını ilan eden eyaletler iç işlerinde serbest olmak şartıyla Amerika Birleşik Devletlerini kurdular (1787).

Fransız İhtilali(1789)
Sebepleri
1. Halkın çeşitli sosyal sınıflara ayrılması
2. Krallık rejiminin baskısı
3. Fransız aydınlarının etkisi
4. Ağır vergiler, fakirlik
5. ABD’nin kurulması, İngilizlerin Meşrutiyet’e geçişi

Sonuçları
1. Soyluların ve rahiplerin ayrıcalıkları kaldırılarak eşitlik ilkesi getirildi.
2. Mutlak monarşi yıkılarak, egemenliğin halktan geldiği kabul edildi.
3. Eşitlik, adalet, milliyetçilik, hürriyet, ulusal egemenlik, laiklik, cumhuriyet gibi kavramlar önem kazandı.
4. Milliyetçilik fikrinin yayılması ile imparatorluklar dağılma sürecine girdi.
5. Fransız İhtilali sonuçları bakımından evrensel olduğundan yeniçağın bittiği, yakınçağın başladığı kabul edildi.
6. İmparatorlukların yıkılması ile milli devletler kurulmaya başladı.
7. Dağınık halde bulunan milletler siyasi birliklerini kurmaya başladılar.
8. Daha önce İngiliz bilgini Locke tarafından ileri sürülen ve Amerika bağımsızlık savaşları sırasında Amerikalılar tarafından kabul edilen İnsan Hakları Bildirisi Fransızlar tarafından dünya çapında bir bildiriye dönüştürüldü.

Osmanlıya Etkileri
Olumlu Etkileri
Osmanlı Devletinde demokrasi hareketlerinin başlamasına neden oldu.
Olumsuz Etkileri
Osmanlı Devletinde azınlıkların ayaklanması ve bunun sonucunda toprak kaybı.

Viyana Kongresi ve Kararları (1815)
Napolyon savaşları yüzünden bozulan Avru­pa'nın siyasal durumunu düzenlemek ve Avrupa'nın gelecekte alacağı durumu belirtmek ve saptamak amacıyla tüm Avrupa Devletleri Viyana'da büyük bir kongre topladılar.
Kongreye sadece Osmanlı Devleti katılmamıştır.

Viyana kongresi ile Avrupa'da yeni bir statü doğmuş oluyordu.
Kongrede Fransız İhtilali’nin Avrupa'ya yaydığı insan ve vatandaşlık haklarından hiçbirisi, yani hürriyet, milliyet ve eşitlik prensipleri göz önünde tutulmamış, sırf siyasal emel ve istekler üzerine kararlar verilmiştir. Bundan dolayı Viyana Kongresi kararları başarılı olmamış, kongre verdiği kararları yürütebilmek için silaha başvurmak zorunda kalmıştır.

Viyana Kongresi Kararlarına Tepkiler
1830 İhtilali
Mutlakıyet yönetimlerine karşı güçlenen liberal tepki 1830 yılında aniden patlak vererek bütün Avrupa'yı sarstı. Mutlakıyetçi devletlerin karşısına bütün bir Avrupa halkı çıkmıştır. Başta Fransa'da çıkan ihtilal, diğer ülkelerde de çıkmaya başlamıştır.

1830 ihtilalleri Fransa, Belçika ve İspanya gibi ülkelerde liberalizmin başarısıyla sonuçlandı.
Viyana Kongresiyle kurulan Avrupa statüsü büyük ölçüde değişerek, Avrupa’da yeni bir güçler dengesi kurulmaya başladı.

1848 İhtilalleri’nin Sebepleri
1. Milliyetçilik hareketlerinin ve liberalizmin gittikçe kuvvetlenmesi ve bunların bağımsızlığa dönüştürülmek istenmesi
2. Sanayi inkılâbı ile işçi sınıfının ortaya çıkarak bir takım haklar istemesi.
1848 ihtilali Fransa'da başladı, ihtilalin patlak vermesinde liberallerin ve sosyalistlerin büyük etkisi oldu.
Kral Lui Filip'in izlediği politika ihtilalin başlamasında etkili olmuştur.
Zira Kral, işçi sınıfının sorunlarını çözmede ihmalkâr davranıyordu. Üstelik kişi hürriyetini kısıtlamış, şahsi iktidarını kuvvetlendirme yoluna gitmişti. Bu durum ihtilalin patlak vermesine neden oldu. Kral istifa etti. Fransa'da cumhuriyet ilân edilerek bütün Fransızlara seçim hakkı tanındı.
Ölüm cezası kaldırıldı, esir ticareti yasak edildi. Bunlar gittikçe kuvvetlenen sosyalistleri tatmin etmedi.
Yeniden karışıklıklar çıktı. Yeni kurulan meclis cumhuriyeti ilan etti. Lui Napolyon cumhurbaşkanı seçildi. Bir süre sonra meclisi kapatarak Fransa'da ikinci imparatorluğunu ilân etti.

1848 ihtilallerinin Sonuçları
Fransa'da önce Cumhuriyet ve bir süre sonra da İmparatorluk kurulmuştur.
Sosyalist ve komünist akımlar güçlenmiştir.

Üçlü İttifak - Üçlü İtilaf
Alman Birliği'nin kurulması Avrupa dengesinde önemli değişikliklere neden oldu. Almanya Fransa'nın kendisinden intikam alacağından endişe ederek onu yalnız bırakma yollarını aradı. Bu amaçla 1872'de Rusya, Avusturya ve Almanya imparatorlukları Berlin'de toplanarak üçlü imparator birliği'ni kurdular. Bu birlik kısa zamanda dağıldı. Berlin Kongresi'nde birlik bozuldu. Rusya'nın ayrılmasıyla Almanya, İtalya ile yakınlaşmaya çalışarak, İtalya ile Avusturya arasındaki anlaşmazlıklar gidermiştir. Böylece bu üç devlet üçlü ittifakı kurdular (1883).

Üçlü ittifakın kurulması üzerine Fransa ile Rusya arasında da buna benzer bir bağlaşma yapıldı. Daha sonra İngiltere’de Alman korkusundan bu gruba katılarak üçlü ittifaka karşı yeni bir birlik doğmuştur (1907).

Sanayi Devrimi (1850)
Üretimde kol gücünün yerini makinenin almasıdır.
Sanayi devrimi önce İngiltere'de başlamış, daha sonra Fransa ve diğer Batı Avrupa ülkelerinde etkisini göstermiştir.
Sebepleri:
1. Coğrafi keşifler ve sömürgecilikle ele geçen zenginlik kaynakları ve sermaye birikimi
2. Rönesans ve Aydınlanma sürecinde ortaya çıkan bilgi birikimi
Sonuçları
1. Üretim artmıştır.
2. Ham madde ve pazar sorunu ortaya çıkmıştır.
3. Sömürge elde etme yarışı hız kazanmıştır.
Bu gelişmeler yaşanırken Almanya ve İtalya siyasi birliklerini kuramadıkları için sömürgecilik yarışında geç kalmışlardır. Daha sonra siyasi birliklerini tamamlayan bu devletlerin gelişen sanayileri için sömürge elde etmek istemeleri Avrupa'daki dengeleri değiştirmiştir. Özellikle Almanya ile İngiltere büyük bir rekabete girmişlerdir.

Aydınlanma Çağı
18. yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkan her konuda akla öncülük tanıyan düşünce sistemine "Aydınlanma", bu düşünce sistemi ile gelen yeni döneme ise "Aydınlanma Çağı" adı verilir.
Aydınlanma Çağı'nda "aklın kullanılması ile doğru bilgiye ulaşabileceği" fikri temel olarak kabul edilmiştir.
Bu dönemde deney ve gözlem önem kazanmış, doğa bilimlerinde büyük gelişmeler sağlanmıştır.

Aydınlanma Çağı'nın Sonuçları
1. Avrupa'da geçmişten kalan pek çok düşünce sistemi değişmiş, yerini akılcı düşünce sistemi almıştır.
2. Aydınlanma Çağı'ndaki bilimsel ve teknolojik gelişmeler dünyayı geliştiren Sanayi İnkılâbı'nın temellerini oluşturmuştur.
3. Pek çok alanda önemli eserler verilmiştir.
4. Avrupa'daki sosyal ve siyasal gelişmeler Amerika Birleşik Devleti'nin kurulmasında ve Fransız İhtilâli'nin çıkmasında etkili olmuştur.